İldırım müharibəsi baş tutmadı. Vaşinqtonun planlaşdırıcıları, İsrailin optimist proqnozlarının təsiri altında, yəqin ki, 2025-ci ildəki 12 günlük müharibənin təkrarını gözləyirdilər. Lakin bunun əvəzinə onlar assimetrik tükənmə tələsinə düşdülər. Müharibənin ilk 48 saatında İran 1 200-dən çox vasitə buraxıb, onların 70 faizi ucuz pilotsuz uçuş aparatları olub. Cavab isə resursların fəlakətli israfına çevrildi: Körfəz ölkələrindəki tərəfdaşlar 96 saat ərzində 618 ədəd “Patriot” PAC-3 önləyici raket sərf etdilər. Bu, cəmi dörd gün ərzində onların ümumi ehtiyatının 15 faizidir. ABŞ-nin ümumi ehtiyatının təxminən 30 faizi isə bir ayda tükənib.

Bu müharibənin riyaziyyatı amansızdır. Otuz gün ərzində koalisiya 5 500 İran təhdidini qarşısını almaq üçün 5 900 yüksək səviyyəli önləyici buraxıb. 70 000 dollarlıq pilotsuz uçuş aparatlarına qarşı 3 milyon dollarlıq “Patriot” raketləri atılır. Dəniz teatrında bu həddindən artıq güc istifadəsi daha da diqqət çəkir. ABŞ dənizçiləri 20 000 dollarlıq “uçan qurğuları” vurmaq üçün 6 milyon dollarlıq SM-6 raketlərindən istifadə edirlər. İran isə plastiklə bizim poladı tükəndirir.

Bəs əgər İranın ehtiyatı daha çoxdursa? ABŞ münaqişəyə təxminən 2 000 “Patriot” vahidi ilə başlayıb və cəmi 14 gün ərzində bu arsenalın 20 faizini tükəndirib. Ordu hazırda “Lockheed Martin”in bir illik istehsal gücünü hər üç həftədə sərf edir. Batareyalar və önləyicilər Almaniyadan və hətta Sakit okean regionundan gətirilir. ABŞ prezidenti nə qədər davam edə biləcəyini iddia etsə də, rəqəmlər başqa şey deyir.

İsrail üçün vəziyyət daha da ağırdır. 16-cı günə qədər o, artıq “David’s Sling Stunner” raketlərinin 54 faizini və “Arrow 2” və “Arrow 3” ballistik əleyhinə ehtiyatlarının heyrətamiz 80 faizini tükəndirib. BƏƏ-də isə dəyərli THAAD batareyaları 34 ədədə düşüb, bu, 80 faizlik tükənmə deməkdir. Nəzərə alsaq ki, “Lockheed Martin” ildə cəmi 96 THAAD önləyici istehsal edir, onda bir ilin istehsalının 96 saatda sərf edildiyini anlamaq çətin deyil.

Vəziyyəti daha da ağırlaşdıran odur ki, problem yalnız müdafiə silahları ilə məhdudlaşmır. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri müharibəyə təxminən 3 200 “Tomahawk” qanadlı raketi ilə başlayıb. 30 gün ərzində 850-si buraxılıb, bu, ümumi ehtiyatın 25 faizidir. 2023-2026-cı illər arasında donanma cəmi 181 yeni “Tomahawk” əldə edib. Sursat elə sürətlə istifadə olunur ki, onun bərpası onilliklər çəkə bilər. Hava məkanında isə B-52 bombardmançıları artıq ABŞ-nin AGM-158 JASSM uzaqmənzilli raket ehtiyatının 45 faizini istifadə edib.

ABŞ may ayının ortalarınadək ATACMS raketlərindən məhrum olarsa, Avropa nə dərəcədə təhlükəsiz olacaq? Darağı boş olan Vaşinqton necə liderlik edə bilər? Bu müharibə nə qədər uzansa, onun sonunda Qərbin, həmçinin dörd il ərzində Ukraynanı ABŞ və Aİ silah ehtiyatları ilə təmin edən tərəfin hərbi baxımdan tükənəcəyi bir o qədər aydın olacaq. Belə bir vəziyyətdə isə dünyada nəzarətsiz hərəkət etmək istəyən hər kəs üçün böyük fürsət yaranacaq. Ümid edək ki, Tayvan artıq minlərlə pilotsuz uçuş aparatı və raket istehsal edib və gizlətməyə başlayıb.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az